Астон Вилла тарихы

Команда 1874 жылы 21 қарашада, қазіргі Бирмингемнің құрамындағы Хандсворт ауданындағы Астон Веслиан шіркеуінің мүшелері тарапынан құрылды деп саналады. Негізін қалаушылар — Джек Хьюз, Джордж Мэтьюз, Уолтер Прайс және Уильям Скаттергуд: олар шіркеу крикет командасының мүшелері болатын және қыс айларында сымбатын сақтаудың жолын іздеген. Регби матчын көргеннен кейін Вилла Кросс жол айрығындағы күңгірт газ шамының астына аялдап, регбиді тым қатал деп тапқан олар футболмен айналысуды ұйғарған. Шіркеу тұрған Вилла Кросс атауы айналадағы жерге өз атын берген Астон Вилла деп аталатын үйден бастау алады. Маңайда футбол командалары болмағандықтан, клубтың алғашқы ойыны жергілікті Астон Брук Сент-Мэрис регби командасымен өтті: бірінші тайм регби, екінші тайм футбол ережесімен ойналып, «Вилла» 1:0 есебімен жеңді.

Жас клубтың тағдырын 1876 жылы Астон паркіндегі жаттығу матчына кездейсоқ тап болған шотландиялық Джордж Рамзи өзгертті. Оны ойыншылар санын толтыру үшін алаңға шақырған «Вилла» футболшылары оның доппен жұмысына таңғалып, командаға қосылып, капитан болуын өтінді. «Скотти» атанған Рамзи жаттығуларды да өз қолына алды. Глазгодағы «Куинз Парк» клубының ықпалымен ол ағылшын командасы үшін төңкеріс саналатын қысқа әрі жылдам пас ойынын — «комбинациялық футболды» енгізді. «Вилла» Мидлендстегі үздік командалардың біріне айналып, 1880 жылы алғашқы жүлдесі — Бирмингем аға кубогын жеңіп алды және кейінгі 12 маусымда бұл тәжді тоғыз мәрте көтерді.

1885 жылы футбол кәсіпқойлыққа көшкен соң, клуб толық уақытты ақылы бапкер қажет деп шешті. 1886 жылдың маусымында Birmingham Daily Gazette газетіне жылына 100 фунт жалақы ұсынылған хабарландыру беріліп, 150 өтініш түсті, бірақ мүшелердің басым бөлігі Рамзиді қалады. Осылайша 1886 жылы 26 маусымда «Астон Вилла» әлемдегі алғашқы кәсіпқой футбол бапкерін тағайындады. Келесі маусымда клуб 1887 жылы ФА Кубогын жеңіп алған Мидлендстің тұңғыш командасы ретінде бүкілұлттық даңққа ие болды. Капитан, шотландиялық орталық шабуылшы Арчи Хантер ФА Кубогының әрбір айналымында гол соққан алғашқы футболшы атанды.

Кәсіпқойлыққа көшкен клубтар ойыншыларға жалақы төлеу үшін тұрақты табысқа мұқтаж еді, ал жолдастық кездесулер жиі болдырылмай қалатын. «Вилланың» қатарынан бес сенбіде матчы өтпегенін көрген клуб директоры Уильям Макгрегор 1888 жылдың наурызында өз клубының, сондай-ақ «Блэкберн Роверс», «Болтон Уондерерс», «Престон Норт Энд» және «Вест Бромвич Альбион» командаларының басшылығына хат жазып, кепілді матчтар беретін лига жарысын құруды ұсынды. Сөйтіп 1888 жылдың қыркүйегінде әлемдегі тұңғыш Футбол лигасының маусымы Мидленд пен Солтүстік Англияның 12 клубымен басталды, олардың бірі «Астон Вилла» болды.

Лиганың негізін қаласа да, клуб 1893 жылға дейін оны жеңе алмады. Клуб мүшесі Фредерик Риндер 1893 жылдың ақпанында Барвик-стритте жиналыс өткізіп, тәртіпсіздік пен ойыншылардың ішімдікке салынуына көз жұмған басшылықты сынаған отты сөзінен кейін комитеттің 14 мүшесі түгел орнынан кетті, оның орнын Риндер бастаған бес адамдық құрам басты. Алаңда Рамзидің қысқа әрі жылдам пас ойынымен танылған командасы 1893/94 маусымында алғашқы чемпиондығын, 1894/95 жылы екінші ФА Кубогын жеңіп алып, 1895/96 және 1896/97 маусымдарында қатарынан чемпион атанды. Королева Викторияның билігі аяқталған 1901 жылға қарай «Вилла» бес чемпиондық пен үш кубокты қанжығасына байлап, Виктория дәуірінің ең табысты ағылшын клубына айналды. Ол кезеңде команданы бирмингемдік шабуылшы Джон Девей бастап, жылдам қанат Чарли Атерсмитпен тиімді байланыс құрды, ал қорғанысты қатаң ойынымен танылған шотландиялық Джеймс Кован басқарды. 1897 жылы «алтын дубльді» жеңген клуб Астон Лоуэр Граундсқа көшті, жанкүйерлер бұл стадионды «Вилла Парк» деп атап кетті.

Табыс Эдуард дәуірінде де жалғасты: 1904/05 маусымында ФА Кубогы төртінші рет, 1909/10 жылы алтыншы чемпиондық атағы иеленілді, ал 1913 жылы — Бірінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында — тағы бір ФА Кубогы бағындырылды, сол маусымда лигада екінші орын алып, екінші дубльден айырылып қалды. Бұл кезеңнің жұлдыздары — «Вилла» мен Англия құрамасын капитан ретінде бастаған қорғаушы Ховард Спенсер, сондай-ақ клуб түстерінде екеуі 382 гол соққан Джо Бач пен Гарри Хэмптон.

1920 жылдың қаңтарында дебют матчында ҚПР-ға екі гол соққан Билли Уолкер сол маусымда клубтың алтыншы ФА Кубогын жеңуіне үлес қосып, 1920 жылдардың басты жұлдызына айналды: ол 531 кездесуде 244 гол соғып, клуб рекордын орнатты әрі «Вилла» мен Англия құрамасының капитаны болды. 1926 жылы 71 жасында Рамзи зейнетке шықты, оның ізбасары Билли Смит бұрынғы жетістікті жалғастыра алмады. Шабуылға құрылған ойынымен «Вилла» 1930/31 маусымында 128 гол соғып, жоғарғы дивизионның бұзылмаған рекордын орнатты: олардың 49-ын орталық шабуылшы Том «Понго» Уоринг, 30-ын қанат Эрик Хоутон соқты, алайда клуб чемпиондықтан құр қалып, «Арсеналдан» кейін екінші орынмен шектелді. 1934 жылы тағайындалған Джимми Макмаллан тұсындағы дағдарыс 1935/36 маусымында жоғарғы дивизионда 48 жыл ойнаған клубтың тарихындағы тұңғыш құлдырауына әкелді: команда 42 ойында 110 гол жіберді, оның жетеуін «Вилла Парктегі» 1:7 жеңілісте «Арсеналдың» ойыншысы Тед Дрейк соқты. Екінші дивизионға түскен соң клуб басшылығы егде тартқан бұрынғы төрағасы Фред Риндерді қайта шақырды; ол дублёрлер құрамына мән бермей, дайын ойыншыларға үлкен қаржы жұмсау саясатын қатты сынады. Риндердің алғашқы қадамы Аустрияға барып, озық ойлы бапкер Джимми Хоганды шақыру болды, ол екі маусымның ішінде көркем футбол ойнаған команданы Екінші дивизион чемпионы ретінде жоғарғы дивизионға қайтарды.

Басқа ағылшын клубтары сияқты «Вилла» да Екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан жеті маусымнан айырылды. Соғыстан кейін стадион лық толып, 1946 жылдың наурызында «Дерби Каунтипен» ФА Кубогының ширек финалына 76 588 көрермен жиналды — бұл «Вилла Парктегі» ең жоғары көрсеткіш. Команданы бұрынғы ойыншы Алекс Масси қайта құрды, алайда Гарри Паркс, уэльстік Тревор Форд және Джонни Диксон сияқты жұлдыздарға қарамастан, клуб 1940–1950 жылдары лигада алтыншы орыннан жоғары көтерілмеді. 37 жылдағы алғашқы жүлде 1956/57 маусымында келді: бұрынғы ойыншы Эрик Хоутон басқарған команда финалда «Манчестер Юнайтедтің» «Басби балапандарын» 2:1 жеңіп (екі голды солтүстікирландиялық қанат Питер Макпарланд соқты), ФА Кубогын сол кездегі рекордтық жетінші мәрте иеленді. Лигадағы тұрақсыздықтан кейін 1958 жылдың желтоқсанында Хоутон жұмыстан босатылды, ал жаңа бапкер Джо Мерсер 1958/59 маусымында клубтың тарихындағы екінші құлдырауының алдын ала алмады. Дегенмен Мерсер «Мерсердің балапандары» атанған жас командамен 1960 жылы Екінші дивизион чемпионы болып, жоғарғы дивизионға оралды, ал келесі маусымда «Астон Вилла» Футбол лигасының кубогын жеңіп алған тұңғыш команда атанды; сол 1960/61 маусымда Англия құрамасының шабуылшысы Джерри Хитченс 42 гол соқты.

Хитченс 1961 жылдың жазында 85 мың фунтқа «Интерге» сатылды, оның орнын басқан Дерек Дуган үміт ақтамады. 1964 жылдың шілдесінде Мерсердің күйзелістен туған инсультінен кейін клубты тастауы ұзаққа созылған дағдарыстың басы болды: директорлар кеңесінің бес мүшесінің үшеуі 70-тен асқан, скаутинг пен бапкерлік құрылым ескерусіз қалған, қаржы жағдайы ауыр еді. 1966 жылдың қазанында басты шабуылшы Тони Хейтли «Челсиге» 100 мың фунтқа сатылды, ал 1967 жылы Дик Тейлор тұсында клуб үшінші рет жоғарғы дивизионнан түсті; басшылық тіпті «Вилла Парк» маңындағы жаттығу алаңын тұрғын үй салуға сатып жіберді. Қарыз өсіп, команда Екінші дивизионның түбіне батқанда басшылық түгел орнынан кетті, клубты лондондық қаржыгер Пэт Мэтьюз сатып алып, 1968 жылдың желтоқсанында төрағалыққа Даг Эллисті әкелді; жаңа басшылықтың алғашқы ісі акция шығару арқылы 205 835 фунт тауып, қарызды өтеу болды. Эллистің алғашқы бапкері Томми Дохерти 13 айдан кейін жұмыстан шеттетілді, ал оның орнын басқан бұрынғы капитан Вик Кроу 1969/70 маусымында клубтың тарихында тұңғыш рет Үшінші дивизионға түсуіне кедергі бола алмады.

Келесі маусымда «Вилла» екі матчтық жартылай финалда «Манчестер Юнайтедті» ұтып, 1971 жылғы Лига кубогының финалына шықты, бірақ онда «Тоттенхэм Хотспурдан» ойын соңында соғылған екі голмен ұтылды. 1971/72 маусымда клуб орташа 30 мың көрерменнің алдында рекордтық 70 ұпай жинап, Үшінші дивизион чемпионы атағымен жоғары көтерілді, ал 1971 жылдың желтоқсанында басшылық жастар футболы мен жаттығу базасын дамыту мақсатында 20 акрлық Бодимур Хит жаттығу орталығын сатып алды.

1974 жылдың тамызында команданы Рон Сондерс басқарды. Қатаң тәртіпті бапкер келесі маусымда Лига кубогын жеңіп, клубты Бірінші дивизионға әрі еуропалық аренаға қайтарды. Құлдырау мен қайта өрлеу кезеңінің тұрақты ойыншысы, жанкүйерлердің сүйіктісі Чарли Эйткен 1959–1976 жылдары сол қорғаушы орнында 659 матч өткізіп, клуб тарихындағы ойын саны бойынша рекордшы атанды. 1976/77 маусымында команда лигада төртінші орын алып, Брайан Литтл мен Энди Грейдің қауіпті шабуыл дуэтімен тағы бір Лига кубогын жеңді; Грей бір маусымда ПФА-ның үздік жас ойыншысы әрі үздік ойыншысы атанған тұңғыш футболшы болды. 1980/81 маусымда Гордон Кауанс, Тони Морли және капитан Деннис Мортимер бастаған құрам 71 жылдан кейінгі алғашқы чемпиондықты — клуб тарихындағы жетінші атақты — жеңіп алды; бұған бар болғаны 14 ойыншы қатысып, жетеуі барлық матчты толық өткізді, ал бирмингемдік шабуылшы Гари Шоу ПФА-ның үздік жас ойыншысы атанды. Сондерс 1981/82 маусымының ортасында, команда Чемпиондар кубогының ширек финалында тұрғанда, құрамды күшейтуге қаржы бөлінбегеніне наразы болып кетіп қалды. Оның орнын басқан көмекшісі Тони Бартон команданы Роттердамдағы финалда Питер Уиттің 67-минутта соққан голымен «Бавария Мюнхенді» 1:0 ұтуға жеткізді. Матч басталғаннан он минут өткенде негізгі қақпашы Джимми Риммер жарақат алып, бұған дейін негізгі құрамда небәрі бір рет ойнаған жас Найджел Спинк алаңға шықты және қақпасын таза сақтап, «Вилланың» Чемпиондар кубогын жеңген төртінші ағылшын клубы атануына үлес қосты.

Келесі маусымда титулды қорғау «Ювентустан» ширек финалда жеңілумен аяқталғанмен, клуб «Барселонаны» екі матчтың жиынтығымен 3:1 ұтып, Еуропа Суперкубогын жеңіп алды. Бұл шарықтау шегі болды: 1982 жылдың қарашасында төрағалыққа әрі басты акционерлікке Даг Эллис оралғанда клубта үлкен қарыз болатын, сондай-ақ 1980–1982 жылдары салынған Солтүстік трибунаға жұмсалған 1,3 миллион фунттың 700 мыңы есепке түспегені анықталды. Эллис шығынды азайтуға кірісіп, ойыншыларға жалақыны қысқарту керегін айтты; Сондерстің командасы ыдырап, лайықты алмасу табылмады да, клуб Еуропа чемпионы атанғаннан бес жыл өткенде, 1987 жылы, жоғарғы дивизионнан түсті. Дегенмен Грэм Тейлор басшылығымен келесі жылы жоғары көтеріліп, 1989/90 маусымында Пол Макграт, Тони Дейли және Дэвид Платт ойнаған құраммен лигада екінші орын алды; осыдан кейін Тейлор 1990 жылы Англия құрамасын басқаруға кетті.

1992 жылы «Астон Вилла» Премьер-лиганың негізін қалаушылардың бірі болды және 1888 жылғы Футбол лигасының да, Премьер-лиганың да құрылуына қатысқан үш клубтың қатарына кірді. Рон Аткинсон тұсында команда тұңғыш маусымда «Манчестер Юнайтедтен» кейін екінші орын алды, ал 1994 жылы финалда сол «Юнайтедті» 3:1 (Дэлиан Аткинсон мен Дин Сондерс) ұтып, Лига кубогын жеңді. 1994 жылдың қарашасында келген бұрынғы шабуылшы Брайан Литтл Гарет Саутгейт, Стив Стонтон, Иан Тейлор, Дуайт Йорк ойнаған жас команда құрып, 1996 жылы «Уэмблиде» «Лидс Юнайтедті» 3:0 жеңіп, бесінші Лига кубогын иеленді, сол маусымда лигада төртінші, келесі маусымда бесінші орын алды. 1998 жылдың ақпанында Литтлдің орнына тағы бір бұрынғы ойыншы Джон Грегори келді: оның алғашқы матчтарының бірінде команда УЕФА кубогының ширек финалында «Атлетико Мадридтен» қонақтағы голдар есебімен ұтылды. Дэвид Джеймс, Дион Даблин, Пол Мерсон және Гарет Барри ойнаған құраммен Грегори лигада төрт мәрте алғашқы сегіздікке еніп, 2000 жылы ФА Кубогының финалына шықты, бірақ Чемпиондар лигасына жолдама үшін күресетін команда құра алмады. 2002 жылдың қаңтарында Грегори Эллиспен қарым-қатынасы шиеленісіп кеткен соң отставкаға кетті; одан кейінгі Грэм Тейлордың екінші кезеңі мен Дэвид О'Лири тұсында да тұрақты нәтиже болмады.

23 жыл төраға әрі ең ірі акционер болған Эллис 82 жасында денсаулығына байланысты үлесін сатты, ал 2006 жылдың қыркүйегінде клубты НФЛ-дағы «Кливленд Браунстың» иесі, америкалық кәсіпкер Рэнди Лернер 62,6 миллион фунтқа сатып алды. Лернер мен бапкер Мартин О'Нилдің келуі жаңа үміт ұялатып, клуб эмблемасы жаңарды, Бодимур Хит базасы 13 миллион фунтқа толық қайта жаңғыртылды және 2007 жылдың жазында құрамға үлкен қаржы салынды. 2010 жылы команда Лига кубогының финалында 2:1 ұтылды, ал сол жылы маусымның ашылуына бес күн қалғанда, қатарынан үш рет алтыншы орын алса да, Гарет Барри, Джеймс Милнер және Эшли Янг сатылғаннан кейін құрамға қаржы бөлінбеуіне наразы болған О'Нил отставкаға кетті. Жерар Улье денсаулығына байланысты кетіп, 2011 жылы жанкүйерлердің наразылығына қарамастан «Бирмингем Ситидің» бапкері Алекс Маклиш тағайындалды, бірақ 16-орыннан кейін онымен де келісімшарт бұзылды. 2012 жылдың ақпанында клуб 53,9 миллион фунт шығын жариялады, Лернер клубты сатуға қойды, ал қаржы салудан бас тартқан иеленуші тұсында команда бірнеше маусым бойы бәсекеге қабілетсіз болды: 2015 жылдың ақпанында Пол Ламберт лиганың алғашқы 25 турында не бәрі 12 гол соққан соң (Премьер-лига тарихындағы ең нашар көрсеткіш) жұмыстан босатылды. Оның орнын басқан Тим Шервуд команданы құлдыраудан құтқарып, 2015 жылғы ФА Кубогының финалына шығарды, алайда Кристиан Бентеке мен капитан Фабиан Делф сатылып, лайықты алмасу табылмады. 2015/16 маусымда Шервуд те, бес айдан кейін Реми Гарде де кетті (оның тұсында клубтың рекордтық 19 матчтық жеңіссіз сериясы тіркелді), ал маусым соңында команда 29 жылдық жоғарғы дивизиондағы кезеңін аяқтап, Премьер-лигадан түсті.

2016 жылдың маусымында клубты қытайлық кәсіпкер Тони Ся 76 миллион фунтқа сатып алды. Роберто Ди Маттео 12 матчтан кейін кетіп, оның орнын басқан Стив Брюс команданы 2017/18 маусымында төртінші орынға жеткізді, бірақ Чемпионшиптің плей-офф финалында «Фулхэмнен» ұтылды. Премьер-лигаға шыға алмаған клубтың қаржы жағдайы ауырлап, Ся оны сатуға мәжбүр болды: 2018 жылдың 20 шілдесінде мысырлық миллиардер Нассеф Савирис пен америкалық миллиардер Уэс Иденстің консорциумы акциялардың бақылау пакетін — 55 пайызын — сатып алғаны, Савиристің клуб төрағасы болғаны жарияланды. 2018 жылдың қазанында Брюстің орнына келген «Брентфордтың» бапкері әрі бала кезінен «Вилла» жанкүйері Дин Смит команданы рекордтық 10 матчтық жеңіс сериясымен бесінші орынға жеткізіп, 2019 жылғы плей-офф финалында «Дерби Каунтиді» 2:1 ұтып, үш жылдан кейін Премьер-лигаға оралды. Премьер-лигадағы алғашқы маусымда 12 жаңа ойыншы алынып, команда соңғы турда 17-орынмен аман қалды, екінші маусымда 11-орын алды, ал капитан Джек Грилиш «Манчестер Ситидің» Британия рекордын жаңартқан 100 миллион фунттық ұсынысынан кейін кетті. 2021 жылдың қарашасында бас бапкер болып «Ливерпуль» мен Англия құрамасының бұрынғы капитаны Стивен Джеррард тағайындалды, бірақ 2022 жылдың қазанында нашар бастамадан кейін ол жұмыстан босатылып, орнын Еуропа лигасын төрт мәрте жеңген испандық Унаи Эмери басты.

Эмери бірінші маусымында команданы жетінші орынға әрі Конференция лигасына жеткізді, 2023/24 маусымда Конференция лигасының жартылай финалында «Олимпиакостан» ұтылғанмен, лигадағы төртінші орынмен клубты 1982/83 маусымнан бергі алғашқы рет УЕФА Чемпиондар лигасына алып келді. Чемпиондар лигасында команда ширек финалға дейін жетіп, кейін турнирді жеңген «Пари Сен-Жерменнен» екі матчтың жиынтығымен 5:4 есебімен ұтылды. 2025/26 маусымда «Астон Вилла» Еуропа лигасының финалына шығып, «Фрайбургті» 3:0 жеңді де, 30 жылға созылған жүлдесіз кезеңін аяқтады.

Клубтың дәстүрлі түстері — жеңдері аспан көк түсті кларет (қоюқызыл) жейде, кларет пен көк өрнегі бар ақ шалбар және кларет әрі ақ өрнекті аспан көк гетр; дәл осы кларет-көк үйлесімін әлемде тұңғыш болып «Вилла» киген. Алғашында команда көк бас киім мен гетр, көк-қызыл жолақты жейде және ақ шалбар киген, 1877–1879 жылдары түрлі нұсқалар ауысып, 1880 жылы шотландиялық басшылар Уильям Макгрегор мен Джордж Рамзи кеудесіне шотланд арыстаны кестеленген қара жейдені енгізді. 1886 жылдың 8 қарашасындағы клубтың ресми хаттамасында «шоколад және аспан көк» түсті жейде тапсырыс беру жазылған; кейін шоколад түс кларетке айналды. Клуб түстерін «Вест Хэм Юнайтед», «Бернли», «Сканторп Юнайтед» және түрік «Трабзонспоры» да қабылдаған, ал «Кристал Пэлас» 1970 жылдарға дейін осы түстермен ойнаған. Эмблеманың басты бейнесі — көтеріліп тұрған арыстан. 2007 жылы жанкүйерлердің қатысуымен жасалған жаңа эмблемаға 1982 жылғы Чемпиондар кубогын білдіретін жұлдыз енгізілді, ал клуб аты AVFC деп қысқартылды; 2016 жылы арыстанға тырнақ қосылып, «Prepared» («Дайын») ұраны алынып тасталды, 2024 жылы клуб қалқан пішінді эмблемаға оралды.

«Вилла Парк» — Англияның Мидленд өңіріндегі ең үлкен футбол стадионы және елдегі сегізінші ірі арена, сыйымдылығы 43 205 орын. Бұған дейін команда Астон паркте (1874–1876) және Веллингтон Роудта (1876–1897) ойнаған. Стадионда Англия құрамасының 16 ресми матчы өтті: алғашқысы 1899, соңғысы 2025 жылы, осылайша ол үш түрлі ғасырда халықаралық матч қабылдаған алғашқы ағылшын аренасы атанды. «Вилла Парк» ФА Кубогының жартылай финалдарын ең көп — 55 мәрте — қабылдаған стадион. 2022 жылы клуб Солтүстік трибунаны және Тринити Роуд трибунасының бір бөлігін қайта салуды жоспарлағанын, бұдан кейін сыйымдылық 50 мыңнан асатынын мәлімдеді. Команда Уорикширдегі Бодимур Хит базасында жаттығады; бұл жерді 1970 жылдардың басында Даг Эллис жергілікті фермерден сатып алған, ал жаңартылған база 2007 жылдың 6 мамырында ашылды.

Клуб тарихында жоғарғы дивизионда 113 маусым өткізген, бұл көрсеткіш бойынша тек «Эвертоннан» (122 маусым) кейінгі екінші орында тұр; осыған орай «Астон Вилла» — «Эвертон» кездесуі ағылшын жоғарғы дивизионының тарихындағы ең көп ойналған матч. Клубтан Англия құрамасында 1882 жылдан бері 78 футболшы ойнаған, бұл да ағылшын клубтарының арасындағы екінші көрсеткіш. Команда 1888 жылдан бергі жоғарғы дивизионның жалпы кестесінде бесінші орында. 1930/31 маусымдағы 128 гол әлі күнге жоғарғы дивизионның рекорды болып қалып отыр, ал клубтың ФА Кубогындағы үй алаңындағы ең ұзақ жеңілмеу сериясы 1888 жылдан 1901 жылға дейінгі 13 жылды әрі 19 матчты қамтыды. 2026 жылы Еуропа лигасын жеңгеннен кейін «Астон Вилла» Чемпиондар кубогын да, Еуропа лигасын да иеленген бар-жоғы төрт ағылшын клубының біріне айналды.

Клубтың басты қарсыласы — «Бирмингем Сити», олардың арасындағы Екінші қала дербиі 1879 жылдан бері ойналады. Тарихи тұрғыда «Вест Бромвич Альбионмен» бәсеке де аса қатал саналады (2003 жылғы жанкүйерлер сауалнамасы осыны көрсеткен), екі команда XIX ғасырдың соңында ФА Кубогының үш финалында кездесті; бұл матчтар Батыс Мидленд дербиі атанады. Сондай-ақ «Вулверхэмптон Уондерерс» және «Ковентри Ситимен» жергілікті бәсекелестік бар. Клубтың жанкүйерлер легі үлкен, қолдау бүкіл Мидленд пен одан тыс жерден келеді, әлемнің түкпір-түкпірінде жанкүйерлер клубтары бар. 2011 жылы «Вилла Парктегі» ауаны жандандыру үшін «The Bells Are Ringing» әні ресми гимн ретінде ойындар алдында орындалатын болды, ал 2024 жылы клубтың «Вилла Паркке» алғаш көшкен жылымен аталған 1897 Group жанкүйерлер тобы құрылып, Холте Энд трибунасында тифо және ту қойылымдарын ұйымдастырып, жанкүйерлер шеруін өткізеді. Басқа ағылшын клубтары секілді «Вилланың» да хулиган топтары болған (Villa Youth, Steamers, Villa Hardcore, C-Crew), бірақ кейін олар шеттетілді; жанкүйерлер Heroes and Villains және The Holy Trinity сынды фэнзиндер шығарады.

Футбол лигасының 100 жылдығына орай 1998 жылы жарияланған «Футбол лигасының 100 аңызы» тізіміне «Вилланың» жеті футболшысы енді: Дэнни Бланчфлауэр, Тревор Форд, Арчи Хантер, Сэм Харди, Пол Макграт, Клем Стефенсон және кейін клубта ойнаған Петер Шмейхель. Англия футболының Даңқ залында клубтан бес ойыншы, бапкер Джо Мерсер және 1982 жылы Чемпиондар кубогын жеңген команда түгелдей орын алған. ПФА-ның үздік ойыншысы атағын «Вилланың» үш футболшысы жеңді: Энди Грей (1977), Дэвид Платт (1990) және Пол Макграт (1993); үздік жас ойыншы атағын бес футболшы — Грей (1977), Гари Шоу (1981), Эшли Янг (2009), Джеймс Милнер (2010) және Морган Роджерс (2025) — иеленді. Клубтағы ең көп жүлде жинаған құрама ойыншысы — 2021 жылғы Копа Америка, 2022 жылғы Финалиссима, 2022 жылғы әлем чемпионаты және 2024 жылғы Копа Американы жеңген қақпашы Эмилиано Мартинес. Құрылғаннан бері клубта 45 футболшы капитан болды, олардың ең табыстысы — «алтын дәуірде» бес чемпиондық пен екі ФА Кубогын жеңген Джон Девей (1891–1898).

Клуб қайырымдылық саласында да танымал: Премьер-лига тарихында тұңғыш рет «Астон Вилла» 2008/09 және 2009/10 маусымдарында жейдесінің алдыңғы жағын коммерциялық демеушіге емес, Acorns балалар хосписіне берді, кейін бұл ұйым клубтың ресми қайырымдылық серіктесі болды. 2016 жылы әлеуметтік жұмыстарды жүргізетін Aston Villa Foundation қоры құрылды. Клубтың әйелдер командасы 1973 жылы «Солихалл» деген атпен құрылып, 1989 жылы «Астон Виллаға» қосылған, ал 2019/20 маусымда Чемпионшип жеңімпазы ретінде Әйелдер суперлигасына көтерілді. Клубтың белгілі жанкүйерлерінің арасында ханзада Уильям, Ұлыбританияның бұрынғы премьер-министрі Дэвид Кэмерон, Black Sabbath музыканттары Оззи Осборн мен Гизер Батлер, актёр Том Хэнкс, скрипкашы Найджел Кеннеди және гольфші Джастин Роуз бар.